[18 - 24 eylül] askeri ve diplomatik gelişmeler

hindistan dışişleri bakanı jaishankar, "pakistan işgalindeki keşmir (azad keşmir) hindistan'ın parçasıdır. bir gün oraya da egemen olacağız, fiziksel hakimiyet kuracağız." dedi.

konya valiliği, alaeddin tepesi bölgesinde, "yakında inşallah" notunu paylaşan ışid sempatizanı suriyeli şahsın (notu paylaştıktan sonra 1 gün içinde) yakalandığını açıkladı.

cb başdanışmanı prof. dr. aybet, türkiye'nin beklentilerini karşılayacak bir patriot teklifine açık olduklarını kaydederek, "fakat abd bunu, 'biz türkiye'ye patriot verelim onlar da s-400'lerden vazgeçsin' şeklinde görmesin. bizim için bu, sıfır toplamlı bir oyun değil" dedi.

nisan ayındaki erken seçimin ardından koalisyon hükümetinin kurulamadığı ispanya'da, 10 kasım'da bir kez daha erken seçim düzenlenecek. bu son 4 yılda ülkede gidilen 4. seçim.

suudi arabistan enerji bakanı prens abdülaziz bin salman, hafta sonu ülkedeki en büyük petrol tesislerinden ikisine yapılan saldırıların ardından petrol arzının normale döndüğünü, "eylül ayı sonunda günde 11 milyon varil petrol üretimi kapasitesine ulaşacaklarını" açıkladı.

tunus cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birinci turunda en çok oy alan bağımsız aday kays said, tunus'un tüm dünyaya açık kalacağını vadetti. uzmanlar bu sonuçlar için 'tunuslular geleneksel siyasete ceza verdi' yorumunda bulundu.

milli savunma bakanlığı, antalya’dan demir alarak doğu akdeniz'deki planlı sahasına intikal eden oruç reis araştırma gemisine tcg oruçreis fırkateyninin refaket ettiğini bildirdi.

abd dışişleri bakanı mike pompeo, suudi aramco tesislerine yapılan saldırının, savaş sebebi olduğunu söyledi. suudi savunma bakanlığı sözcüsü albay turki el maliki ise petrol tesislerine yapılan saldırının ‘tartışmasız bir şekilde’ iran tarafından desteklendiğini söyledi.

israil'deki erken genel seçimlerde partisi geriye düşen başbakan netanyahu, abd'deki bm genel kuruluna katılmayacak. tüm oyların sayılmasının ne zaman sona ereceği henüz bilinmezken, son verilere göre mavi-beyaz 32, likud (netanyahu) ise 31 milletvekilini meclise gönderdi.

brezilya eski devlet başkanı michel temer, 2016 yılında yardımcılığını yaptığı eski devlet başkanı rousseff'in görevden alınması olayının "darbe" olduğunu ilk defa kabul etti. temer, 2016 yılında bütçe açığını gizlemek suçlamasıyla görevden alınan rousseff'in yerine geçmişti.

cumhurbaşkanı erdoğan'ın "sınırları açarız" sözlerinin ardından, avusturya eski başbakanı kurz, türkiye ile avrupa arasındaki müzakere sürecinin bitirilmesini, bulgaristan ve yunanistan'ın hazırlıklı olup sınır hatlarındaki askerlerini ve denetimlerini artırmasını istedi.

pakistan başbakanı imran han, cammu keşmir'in statüsü eski haline getirilene ve sokağa çıkma yasağı kaldırılana kadar hindistan ile görüşmeyeceklerini açıkladı.

ışid ile mücadele görev gücü direktörü amerikalı maier, suriye'de güvenli bölge hakkında, "bizim şu anda yapma konusunda kararlı olduğumuz şey ypg'nin oradan çıkarılması ve bunun nihayetinde bir güvenlik boşluğuna yol açmamasını sağlamaktır." dedi.

abd dışişleri bakanlığı, suudi arabistan'da sivil hedeflere yönelik terör ile füze ve drone saldırıları tehdidi dolayısıyla vatandaşlarını "yemen sınırına 80 km mesafeye kadar) suudi arabistan'a seyahat konusunda uyardı.

abd başkanı trump, iran'a olası bir müdahale konusunda, "orta doğu'da neler olacağını göreceğiz. tek bir telefonla bir ülkeye girebiliriz. yarın olur, iki hafta sonra olur" dedi.

afganistan'ın zabul vilayetinin merkezi kalat şehrindeki istihbarat binası önünde bomba yüklü araçla düzenlenen saldırıda 15 kişi öldü, 66 kişi yaralandı.

abd enerji bakanı rick perry'in 4 eylül'de suudi arabistan'a nükleer teknoloji transferi konusunda abd'nin kaygılarını içeren mektubunda, riyad'ın seyreltilmiş uranyum zenginleştirme faaliyetine girmemesi koşuluyla abd'den nükleer teknoloji alabileceği belirtildi.

venezuella'da hükümet ile bazı muhalifler arasında önceki gün varılan anlaşmaya bir muhalif parti daha (değişim için umut) dahil oldu. parti lideri bertucci, "oturup konuşmaktan başka çaremiz yok. krize bir çare bulmak zorundayız" ifadesini kullandı.

üst düzey bir türk yetkili, abd başkanı trump'ın türkiye'nin neden rus yapımı s-400 füze savunma sistemi aldığını daha fazla anladığını ve konuyla ilgili olarak ankara'ya yaptırım getirmesinin beklenmediğini belirtti.

abd genelkurmay başkanı joseph dunford, son yıllarda nato’nun rusya’ya karşı askeri üstünlüğünü kaybettiğini söyledi.

macaristan'ın başkenti budapeşte'de, türk dili konuşan ülkeler işbirliği konseyinin tanıtım ofisi hizmete açıldı. kazakistan dış. bak. yrd. tleuberdi, "macarlar kendilerini atilla'nın torunları olarak görüyorlar. türk-hun tarihleriyle de büyük gurur duyuyorlar." dedi.

iran petrol bakanı bijen namdar zengene, ülke ekonomisinin ırak savaşı dönemindeki şartlardan on kat daha zor durumda olduğunu belirtti.

kktc başbakanı ersin tatar, “bugün kktc olmasa doğu akdeniz’de türk uçakları ve donanması o kadar kolay hareket edemez, türkiye anadolu’ya hapsolurdu” dedi.

abd dışişleri bakanlığı yetkililerinden filipetti, maduro'nun türkiye ziyareti sonrası bir türk şirketinin venezuela'dan 900 milyon dolarlık altın alması ile ilgili, "venezuella'daki diktatörlüğü desteklemeyi seçen herhangi bir ülkeye karşı kesinlikle sabrımız yok" dedi.

abd, bm genel kurulu toplantısı için başvuru yapan iran cumhurbaşkanı ruhani ve dışişleri bakanı zarif'e vize verdi.

kanada başbakanı trudeau, gençliğinde yüzü siyaha boyalı olarak çektirdiği "ırkçı" fotoğraftan dolayı özür dileyerek, çok pişman olduğunu söyledi.

tsk ve mit'in koordineli çalışması sonucu 16 eylül'de ırak'ın kuzeyi gara bölgesine icra edilen hava harekâtında 3 pkk'lı teröristin etkisiz hale getirildiği bildirilmişti. yapılan çalışma neticesinde hava harekâtında en az 15 teröristin etkisiz hale getirildiği tespit edildi.

finlandiya'da toplu konut idaresi başkanlığına, işe yeni başlayacak bir müslüman'ın iş saatlerinde namaz kılma talebini reddettiği ve işe almadığı gerekçesiyle bin 800 avro cezası verildi.

pasifik'teki ada ülkesi kiribati da tayvan'ı diplomatik olarak tanımayı bıraktığını ve resmi ilişkilerini kestiğini açıkladı. 2016’dan bu yana tayvan ile ilişkilerini kesen 7 ülke; el salvador, panama, burkina faso, sao tome, dominik cumhuriyeti, solomon adaları ve kiribati.

ispanya'da yaşayan mısırlı muhammed ali, darbeci sisi'yi yolsuzlukla suçladıktan sonra halkı sokağa çağırdı. 15 yıldır mısır ordusunda çalışan ali, sisi'nin milyonlarca harcayarak saraylar yaptırdığını açıkladı. sisi'nin abd'ye yapacağı ziyaretini iptal edeceği belirtildi.

abd başkanı trump, aramco tesislerine yapılan saldırı sonrası suudi arabistan’a ek asker ve hava savunma sistemlerinin sevkedilmesini onayladı. abd savunma bakanı mark esper, suudi arabistan ve bae'ye ilave hava savunma desteği ve yüzlerce asker gönderileceğini açıkladı.

yemen'de husilerin liderlerinden mehdi el-maşat, suudi arabistan’a insansız hava araçlarıyla saldırılara son verdiklerini açıklayarak, riyad’dan da benzer bir adım beklediklerini söyledi.

bae ve suud ekonomilerinin bae’deki gökdelenlerden örnekle “cam gibi binalar” olduğunu söyleyen lübnan'daki hüzbullah lideri nasrallah, "iyice düşünün. seçeneğinizi iran’a karşı savaştan yana kullanmanıza değmez, çünkü onlar sizi yok eder." dedi.

venezuela devlet başkanı maduro, guaido öncülüğündeki muhaliflerin görüşmelerde verdikleri, yaptırımların kaldırılması için abd ile konuşma sözünü tutmadıklarını söyledi.

iran, değişik zamanlarda ele geçirdiği abd, israil ve ingiltere'ye ait 10 insansız hava aracı ile geçen aylarda düşürdüğü global hawk'ın parçalarını müzede sergiledi.

arnavutluk, teknelerle türkiye'den yunanistan'a geçmeye çalışan 111 sığınmacının ege denizi'nde "kurtarıldığını" açıkladı. arnavutluk savunma bakanlığı, sığınmacıların türk makamlarına teslim edildiğini duyurdu.

deniz kuvvetleri komutanlığı unsurlarının ege ve doğu akdeniz’de icra edilen kararlılık-2019 tatbikatı'nda, sat timleri, denizaltı, suüstü ve hava unsurlarının ani reaksiyon ve amfibi harekatlarıyla başarılı şekilde devam ettiği bildirildi.

cumhurbaşkanı erdoğan'ın kabul ettiği abd'li cumhuriyetçi senatör lindsey graham, "türkiye ile daha stratejik bir ilişki kurma noktasında umutluyum; ayrıca türkiye'nin f-35 programına geri dönmesi ve belki serbest ticaret anlaşması yapılması oldukça önemli." dedi.

hong kong'da suçluların çin'e iadesini kolaylaştıran yasa tasarısı geri çekildi ancak eylemciler, taleplerinin karşılanmadığını belirterek protestolara devam ediyor. eylemciler, sha tin ve nam cheong avm’lerine girerek protestolarını sürdürdü.

rusya savunma bakanı şoygu, devlet çapında dev altyapı projelerinin hayata geçirildiğini söylediği sovyetler birliği dönemine nostalji duyduğunu belirterek, en büyük hayalinin, kentler inşa etmek için sibirya’ya dönmek olduğunu ifade etti.

suudi arabistan'ın dışişlerinden sorumlu devlet bakanı adil cubeyr, suudi petrol devi aramco'yu vuran saldırıların iran topraklarından yapıldığı kanıtlanırsa riyad’ın bu adımı ‘savaş eylemi’ olarak değerlendireceğini belirtti.

rusya savunma bakanı şoygu, suriye’deki operasyon sırasında testleri başarısızlıkla sonuçlanan geleceğe dönük geliştirilen 12 çeşit silahın üretimine son verildiğini, 300 silah örneğinin ise modernize edildiğini söyledi.

avrupa yayın birliği, israil'in başkenti tel aviv'de düzenlenen eurovision şarkı yarışması'nda izlandalı hatari grubunun filistin bayraklı atkı açmasını 'siyasi' görerek, o anı yayınlayan izlanda devlet televizyonuna para cezası verdi.

ingiltere başbakanı boris johnson da trump gibi, suudi arabistan'daki petrol tesislerine yapılan saldırılarda iran'ı işaret ederek, "ingiltere aramco saldırılarında sorumluluğu çok yüksek bir ihtimal derecesiyle iran’a yüklüyor." dedi.

azerbaycan-ermenistan cephe hattında azerbaycan ordusundan bir asker, ermenistan askerlerince açılan ateş sonucu şehit düştü.

1972'den beri keşmir üzerine toplantı yapılmadığını ve hindistan'ın hitler'i örnek aldığını belirten pakistan cumhurbaşkanı arif alvi, cammu keşmir krizine ilişkin, hindistan savaş açarsa pakistan'ın bu savaşa gireceğini ifade etti.

çin'de yayınlanan sina gazetesi, 'gök taşını bile havada vurabilen' rusya'nın en yeni hava savunma sistemi s-500 prometey'in, 2020'de modern hava savunma sistemlerini geride bırakarak 'alanında dünyanın en iyisi' olacağına yazdı.

çekya başbakanı andrej babis, mültecilere ilişkin her şeyden önce cumhurbaşkanı erdoğan ile konuşmak gerektiğini, erdoğan'ın mültecilere nasıl yardım edilebileceği konusunda somut plana sahip olduğunu söyledi.

rusya'nın şam büyükelçisi aleksandr yefimov, rusya ve türkiye arasında eylül 2018'de imzalanan, idlib'i kapsayan soçi mutabakatı'nın 'terörle mücadele' için yeterli olduğunu, yeni anlaşmalara gerek olmadığını söyledi.

bm genel sekreteri guterres, iç savaşın başladığı tarihten bu yana ilk kez suriye anayasa komitesinin oluşturulduğunu ve ilerleyen haftalarda komitenin cenevre'de toplanacağını açıkladı.

suriye insan hakları ağı, abd öncülüğündeki ışid karşıtı uluslararası koalisyon güçlerinin, suriye'de son 5 yılda 924'ü çocuk ve 656'sı kadın 3 bin 37 sivili öldürdüğünü duyurdu.

kktc cumhurbaşkanı akıncı, "kıbrıs'ta çözümün adı iki kesimli, iki kurucu devletli, siyasi eşitlik ve güvenlik içinde yaşanabilecek federal bir yapıdır." diyerek "iki tanınmış devlet kulağa hoş gelse de görünür gelecekte olabilecek bir gelişme değildir." ifadelerini kullandı.

rusya müftüler konseyi başkanı ravil gaynutdin, rusya'nın başkenti moskova'da yaşayan müslümanların sayısının 3 milyonu aştığını açıkladı.

filistinli politik aktivist azzam tamimi 'muhammed bin selman suud hanedanlığının son kralı olabilir' dedi.

azerbaycan'ın başkenti bakü'de, türkiye, azerbaycan ve gürcistan özel kuvvetlerinin katılımıyla ortak askeri tatbikat başladı. pakistanlı askerlerin de gözlemci olarak katıldığı "kafkas kartalı-2019" adı verilen tatbikat, 1 ekim'de sona erecek.

pakistan başbakanı ımran khan, "orta şekerli ya da radikal islam diye bir şey yoktur. tek islam vardır o da hz. muhammed'in (sav) adalet ve barış üzerine bize tebliğ ettiği dindir. işte biz bu islam'ın muntesipleriyiz." dedi.

türkiye ile abd arasındaki 'güvenli bölge' anlaşması gereği türk ve amerikan askerleri tarafından ortak yürütülen ikinci kara devriyesi tel abyad güneyinde başladı. ilk kara devriyesi 8 eylül'de gerçekleşmişti.

israil medyası, parlamentodaki 55 vekilin, yeni hükümeti kurması için likud partisi lideri ve başbakan netanyahu'nun safında yer aldığını bildirdi. eski israil genelkurmay başkanı benny gantz'ın liderliğindeki mavi-beyaz ittifakı'na 54 vekilden destek geldiği bilgisi verildi.

pakistan dışişleri bakanı kureyşi, ermenistan'a yukarı karabağ'dan askerlerini çekme ve bm güvenlik konseyi kararlarına uyma çağrısı yaptı.

abd başkanı trump'tan, sisi'ye: “herkese karşı gösteriler oluyor, dünyadaki en iyi arkadaşınız obama'ya karşı bile birçok gösteri oldu. bu konuda endişeli değilim. mısır'ın muhteşem bir lideri var ve saygı görüyor."

isveçli aktivist 16 yaşındaki greta thunberg, "sizler ne cesaretle bizden umut bekliyorsunuz. boş sözlerinizle çocukluğumu ve hayallerimi çaldınız" diyerek abd, fransa, almanya, brezilya, arjantin ve türkiye'yi bm'ye şikayet etti.

göç idaresi genel müdür yardımcısı yıldız, "ülkemizde farklı statülerde yaşamaya devam eden yabancıların 3.6 milyondan fazlasını geçici koruma altındaki suriyeliler oluşturuyor. ayrıca çok sayıda ırak, afganistan, pakistan ve orta asya uyruklu yabancı ülkemizde bulunuyor" dedi.

tunus'ta parlamentonun en büyük partisi nahda hareketi, cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda 'geleneksel siyaseti yıkan' bağımsız aday anayasa profesörü kays said'i destekleme kararı aldı.