abd'nin ekonomik saldırılarına karşı 'doğu ülkeleri'nin yapması gerekenler

bildiğiniz gibi abd sorun yaşadığı ülkelere yönelik ekonomik yaptırım uyguluyor. iran, türkiye, rusya ve venezuela örenklerinde de gördüğümüz gibi abd yaptırımları bu ülkelerin milli paralarını dolar karşısında güçsüz bırakıyor.

- iran'da genel kapsamlı yaptırımlar sonrası kişi başına düşen milli gelir 6.600 dolar seviyesinden 5.900 dolar seviyesine gerilemiş; yaptırımların kalmasıyla birlikte ekonomide büyüme yeniden hızlanmış ve kişi başına düşen milli gelir 6.900 dolara kadar yükselmiş.

- rusya'da toplamda 100'ü aşkın tüzel kişiye yaptırım uygulanmış. iran'daki gibi kapsamlı yaptırım yok ama bu bile rus ruble'sini dolar karşısında erimesine neden olmuş. yaptırımdan sonra ruble dolar karşısında yarı yarıya değer kaybetmiş.

- venezuela'daki durumu hiç söylemeye gerek yok. 1 dolar 172.450,0000 venezuela bolivar'ı olmuş durumda. youtube'da 50 dolar ile venezuela'da bir gün başlıklı videolar ile durumu daha iyi anlayabilirsiniz.

ek olarak bir de çin var. abd 200 milyar dolar değerindeki çin ürünlerinin vergi oranını yüzde 10'dan yüzde 25'e çıkaracak. çin açısından kaybı varın siz düşünün.

neyse bu bilgileri verdikten sonra sadede geleyim. abd'nin ekonomik saldırılarına karşı bu ülkeler neler yapıyor?

- ticaret için alternatif arıyor.
- venezuela ülke petrollerinden destek alarak dijital para birimi petroyu ortaya çıkardı çünkü abd yaptırımlarından kripto para vasıtasıyla kurtulmayı, daha doğrusu etkiyi azaltmayı düşünüyor. aynı zamanda dijital para birimleri geleceğin para birimi olduğunu düşünürsek, kötü bir plan da değil. (geçen hafta cumhurbaşkanı erdoğan da türkiye olarak dijital para birimi çıkarabiliriz dedi.)

- ticareti dolar yerine milli paralarla yapılması gündemde. bu teklif geçtiğimiz nisan ayında tekrar gündeme gelmiş, rus enerji bakanı novak konuyla ilgili şöyle konuşmuştu: "rusya, petrol ticaretinin türkiye ve iran'ın milli paralarıyla yapma yollarını inceliyor çünkü bu konuda genel anlayış mevcut ve milli paraların kullanılması yönünde hareket edilmesi gerekir." bu açıklamadan 10 gün sonra iran ile türkiye kendi para birimlerini ilk defa abd doları veya euro gibi üçüncü bir rezerv para birimine ihtiyaç duymadan takas etti.

şimdi sonuca gelelim. sizce abd'nin yaptırımları sonrası yıllar sonra ticarette milli paraları kullanılması yaygınlaştıkça doların değeri düşmez mi? ikinci bir seçenek olarak ilerde dijital para birimlerinin özgürlüğü ile abd'nin elindeki yaptırım gücü ortadan kalkmaz mı? şahsen ben bu iki başlığın abd için büyük tehlike oluşturacağını düşünüyorum.
doğu ülkeleri ticarette birbirlerine daha fazla destek olmalılar. gümrük vergilerini düşürmeliler. karşılıklı yatırımları arttırmalılar. ikili anlaşmalarda dolar yerine kendi para birimlerini kullanmalılar. afrika ve güney amerika pazarlarına açılım yapmalılar.
ülkedeki iş adamlarına belli yatırımları yapmak konusunda mecburiyet getirilmeli. mesela bizim ülkemizde iş adamları devletten garanti almadan hicbir yatırım yapmıyorlar.

gerekirse devletin emrettiği yatırımı yapmayan iş adamlarına büyük yaptırımlar uygulanmalı. mal varlıklarına el konulmali. aynu putinin ülkesindeki iş adamlarına davrandığı gibi davranmalıyız.