bilge kağan

abi bu millet vallahi billahi beni yordu. bu millet var ya bu millet, millet değil illet illet. ne yaptıysam yaranamadım ya bakın budist olalım takılalım bak bu çinliler ilerde zengin olacak büyük devlet olacak, dünyanın en büyük sanayi ülkesi olacak gelin bunlarla sanayi işine girelim kaporta, boya felan yapalım dedim dedim yok abi dinletemedim . bizimkiler tutturmuş yook ben tarım yapıcam, yook ben hayvancılık yapıcam, göçücem, yerleşmem dediler en sonunda beni yediler. keşke çin kağanı felan olsaydım ya göktanrı da bizi böyle sınadı napalım kaderimiz buymuş. bu arada beni andığın için eyvallah.
göktürkleri ,elli yıllık çin esaretinden ikinci defa kurtararak göktürk hanedanlığını kuran,kutluk devleti kurucusu kutluk kağan’ın oğludur.kapgan kağanın yeğendir (kapgan kağanın elinde büyümüştür).
amcasının oğlunu, kardeşi kül tegin ile birlikte bir darbeyle devirmiş, türk töresi gereği "büyük abi" olması hasebiyle ,kül tegin yerine ,kendisi kağan olmuştur.
bilge kağan, ordunun başına kardeşi kül tegin’i, vezirliğe ise kayınpederi tonyukuk’u getirmiştir.

devletin kalkınmasını ve güçlenmesini yerleşik hayata geçişte gören bilge kağan, türklerin budist olarak bunları gerçekleştireceğini düşünmüştü ancak vezir tonyukuk buna karşılık
“türkler, çinlilerin yüzde biri kadar bile değiller. su ve otlak peşindedirler, avcılık yaparlar, belli bir yerleri yoktur ve savaşçıdırlar. kendilerini güçlü görünce, orduları yürütürler. güçsüz bulunca kaçarlar ve gizlenirler. çinlilerin sayı üstünlüklerini böylece etkisiz kılarlar. türkleri surlarla çevrili bir kentte toplarsanız ve bir kez çin'e yenilirseniz, onların tutsağı olursunuz "
diyerek yerleşik hayata geçişe ve savaşçılığımızı körelteciğini düşündüğü budizm dininin kabul edilmesini engellemiştir.
vezir tonyukuk ve kül tegin vefat ettikten soran bilge kağan “gören gözüm, görmez, bilen aklım, bilmez oldu” diyerek bulunduğu durumu ifade etmiştir.
ey türk!
üstte gök çökmedikçe,
altta yer delinmedikçe,
senin ilini ve töreni kim bozabilir.
titre ve kendine dön!