bist

borsa istanbul (2013) deyiminin kısaltması.

birkaç borsanın birleşiminden oluşmaktadır,
istanbul menkul kıymetler borsası (imkb)
vadeli işlem ve opsiyon borsası (viob)
istanbul altın borsası (iab)

örneğin ;bir kimse ,çalışanlarına yahut borçlu olduğu birilerine borcunu ödeyebilmek amacıyla bir yahudi tefeciden borç alıyor,
yahudi ise ,o kimseye (gasp/çalınma ihtimaline karşı güvenlik amacıyla) "koçan" tabir edebileceğimiz kağıtlardan veriyor. (paranın çıkış noktası)
o kimse,bu kağıtları (banknotları) borcu olduğu kişilere dağıtıyor.
sonra alacaklı olan kişiler yahudi tefeciye giderek alacakları olan altını tahsil ediyordu.
yahudi tefeci ise gelen alacaklıya, alacağını bir süre tahsil etmemesi karşılığında bir miktar fazla altın vereceğini beyan ediyor,
borç isteyenlere ise daha fazla miktarda faiz uygulama yoluna çoktan girmişti.
böylece alacaklıların elinde banknot,yahudilerin elinde ise altınlar bulunur olmuştu.
hal böyleyken zengin yahudiler sahibi oldukları yatırımları ve işyerleriyle belli oluyor,sırıtıyor,afişe oluyordu.
çok kolay boykot edilebilirler ve hatta tüm varlıklarına kolayca el konulabilirdi.
gizlenmek için "borsa" mantığı geliştirildi, bir şirkete belli oranda ortaklık vs. için hisse senetleri ortaya çıkarıldı. kısacası volkswagen alman menşeili olabilir ama yarısı yahudi ve diğer yarısı arap olabilir... serveti gizlemek, etiket olmamak için iyi bir yoldu...

ancak şimdilerde para hareketlerinin takibi arttıkça kripto para sistemine geçildiğini gözlemliyoruz.
paranın izinin kaybolması ve takibinin yapılmaması için yeni bir yol yeni bir taktik...