iran'daki protestolar ve abd'nin iran ambargosu

yaklaşık 4 gündür başkent tahran ve çevresinde zamlar, para birimi riyalin değer kaybetmesi gibi ekonomik nedenlerden ötürü süren protestolar hala devam ediyor. abd başkanı trump'ın yönetime gelmesi iran için çanların çalacağının ilk göstergesi olmuştu. daha sonra karşılıklı tehditler ve beraberinde gelen abd'nin nükleer anlaşmadan çekilmesi ipleri koparan hamle oldu.

- anlaşmadan çekilen trump yönetimi iki aşamalı yaptırım kararının ilk bölümünü 7 ağustos'ta, ikinci aşamasını ise 4 kasım'da yürürlüğe koyacak.

- abd, diğer ülkelerin de en geç 4 kasım'a kadar iran'dan petrol alımını durdurmalarını yoksa onlara da 'bazı' yaptırımları olacağını söyledi. (türkiye yaotırımlara katılmayacağını duyurdu)

- iran’ın abd doları ile ticaret yapmasının önüne geçmeyi hedefleyen abd, iran'ı tabiri caizse köşeye sıkıştıracak.

- ambargo kapsamı: iran’ın dolar alımı, altın, kömür, gıda ürünler, petrol, halı vb.

- abd planlarını hayata geçirirse iran’ın petrol ihracatnını yıl sonuna kadar üçte iki oranında azalabileceği ve böylece ülkedeki ekonomik sorunların daha da derinleşebileceği belirtiliyor.
iranın bölge dengeleri içinde büyük etkiye sahip bir rakip bizim için. iran ile ilişkilerimizde başta suriye ve ırakta genişlemesi bölgede uyguladığı merhep ve şiddet yanlısı politilar ermenistan ve rusya ile müttefiklik içierisinde bulunması kuzey azerbaycan vb bir çok sorun olduğu ticari, kültürel, ekonomik, siyasal, etnik ve dini rakibimiz. bütün bu sorunları göz önüne aldığımızda özellikle abd ve israil'in pyd/pkk/ypg terör örgütüne destek vermesi türkiye içerisinde her türlü hain yapıyı desteklemesi ülkeyi ele geçirmek yahut yok etmek istemesi karşısında aramızdaki bütün sorunlara rağmen iran ile ortak bir düşman üzerinde azami müştereklerde anlaşarak kendi çıkarlarımız doğrutultusunda denge politikaları gütmeliyiz. abd karşısında iran'dan, suriye ve ırak meselesinde tavizler alarak gücümüzü kullanmalı ve dengelerin tam anlamı ile abd lehine dönüşmemesi için kısa vadede iran ile ikili ilişkilerde pozitif olmalıyız. iran politikalamız uzun vadede iran'ı bölmek ve kuzey azerbaycan , sahra türkmen bölgesi ahvaz , şiraz halaç türkmen bölgelerinde bağımsız devletleri desteklemek üzere kurulmalıdır.
2012 yılında üniversiteden bir hocam şunu demişti;
" abd iran'ı mayın eşeği olarak kullanıp ortadoğu'ya açılmasını sağlayacak. gerisinde açık bırakan iran'ın halk ayaklanmaları ve darbe ile yüz yüze gelmesi kaçınılmaz"
@crossfire kesinlikle doğru. hatta abd aynısı kuzey kore için yaptı. pyongyang'ın nükleer silah üretimini bahane etti. japonya ve güney kore'ye yığınak üstüne yığınak yaptı. buradaki asıl amaç asya'da çin'in alanını daraltmaktı. fakat benim anlamadığım abd ırak işgalinden sonra tüm ırak'ı iran'a açtı. bu konuda iranlı yetkililer dahil abd başkanı trump'ın da ifadeleri var. iran'ın ırak'ta genişlemesini abd sağladı, şimdi de köşeye sıkıştırmaya çalışıyor. ne değişti acaba?
ülke dışında verilen savaşlar ülke içinde her zaman sıkıntıya sebep olur. özellikle de ekonomik olarak. abd ambargosu yüzünden gelir kaybına uğrayan iran'ın bu tarz protestolarla karşılaşması gayet doğal. fakat iran devleti bunun olacağının farkında mıydı, bunun önlemlerini almış mıydı önemli olan nokta bu. açıkcası iran ne bundan önceki son protestolarda ne de bu seferkinde olabileceklerin en kötüsünü henüz görmedi ve hala test ediliyor olma ihtimali çok yüksek.
5 kasım'ı beklemeden bazı büyük şirketler iran'dan çekilmiş bile.

anlaşmadan çekilmeyen avrupa ülkeleri yaptırımlara uymama kararı aldı.
iran köklü geçmise sahip bir devlet. bu tuzakları atlatacaktır. hem türkiye basta olmak uzere rusya ve diger avrupalı buyuk devletler ambargoya uymayacagını acıkladı( ing. alm. fra )
bu ambargoların hedefi sadece iran değildir. iranla ticareti güçlü olan rusya, çin, hindistan ve türkiye de doğrudan hedeftedir.
iran'ın çin ile yakın ilişkilerinin neden olduğu durumdur. abd çin ile doğrudan çatışma içine girmeden çin'e enerji sağlayan ve çin ile ticari, siyasi ortaklık yapan ülkeleri hedef almaktadır. nitekim iran petrolünü en fazla çin'e satmaktadır. son günlerde gelen "pakistan dünyanın en tehlikeli ülkesi" açıklaması da manasını böylelikle bulmuş olmaktadır. hatta bir adım daha ileri gidip yine son günlerde çin tarafından proje finansmanları için türkiye'ye açılmış olan krediyi de düşünmek lazım. ardından türk bakanlara gelen yaptırımlar da kuşkusuz bu meseleyle ilişkili. bütün bunlar bize bir şeyi işaret etmekte; dünya yeni dengesini buluyor ve türkiye görünüşe bakılırsa çin'i tercih edecek.
abd'nin 2 paketli iran ambargosunun hangi sektörlere yönelik olacağına dair ayrıntılar:
ben iran'daki ayaklanmaların olumsuz neticeleneceğini düşünmüyorum. rusya takdire şayan bir ortadoğu ve hazar politikası güdüyor. şimdi abd'nin bölge üzerine planları var ve abd defacto olarak ortadoğu üzerine hamleler yapıyor bakın direkt rusya'ya karşı değil. rusya'da genelde abd'nin neyi almak istediğini iyi analiz ettiği için bunu kendi çıkarı için kullanıyor. rusya için zamanında kafkasya bir tehdit iken bugün ortadoğu baas rejimleri'nin yıkılması, kafkasların zayıflaması her yerde otoriter rejimlerin yıkılıp inşa edilmesi rusya için bir avantaj. çünkü güçlü komşudan ziyade zombi virüsü gibi iradesi altına alabileceği, batı'nın parçaladığı ülkeler istiyor rusya. bunun karşısında abd'nin oluşturduğu güçlr zayıflayıp, bölgesel güçler rusya iradesine giriyor. örneğin sadr hareketi'nin ırak'da zemin bulması. lübnan'ın karasuları hakkı vermesi gibi. abd'nin kendi ötekileştirdiği ve zayıflatmak istediği gruplar artık güç kazandı. rusya bunu kullanıyor.

iran karışacak bu çok belli ancak arap bahar'ı ve suriye iç savaşında edinilen birikimden sonra özellikle bolşevik ve çarlık ayaklanmalarını bilen bir rusya iseniz, kitlesel ayaklanmalar sizin için çok basit olacaktır. suriye zaten bunun en şiddetli örneğiydi ve doğu blokları bundan galip çıktı. şimdi rusya iran'ın karışmasını bekleyip, doğru zamanda tekrar müdahale eder diyorum. doğalgaz ve petrol'e gazprom'un konacağını düşünürsek. batı, fena halde sıvayacaktır.