rus ortodoks kilisesi ve fener rum patrikhanesi çatışması

şu sıralar rusya'da gündemin baş sıralarında yer alan ve ortodoks dünyasında gerilime neden olan olay.

gerilimin nedeni, fener rum patrikhanesi'nin ukrayna kilisesine otosefallik (bağımsızlık) vermeye hazırlanması ve bartholomeos'un temsilcilerini ukrayna'da görevlendirmesidir.

rus ortodoks kilisesi, fener rum patrikhanesi ile ilişkilerini koparma aşamasına geldiklerini ve bağımsızlık kararının kesinleşmesi durumunda bunu tanımayacaklarını belirtti (ria.ru).

rus ortodoks kilisesi: fener rum patrikhanesi bu kararı alarak 300 milyonluk ortodoks dünyasının temsilcisi olma ünvanını kaybedecek. bu karar ayrıca tüm ortodoks dünyasını bölünme tehlikesiyle karşı karşıya bırakacak (ria.ru).

şu an ukrayna kilisesi rusya'ya bağlı. dolayısıyla ortodoks dünyasının hamisi sayılan rus yönetimi bu hamleye karşı.

bu arada ortodoks dünyasında, büyük abi rusya'nın bir gün istanbul'u fethedeceği ve eski adını geri kazandıracağı hayalleri hala var.

konuyla ilgili şu bilgiyi de paylaşmak istiyorum:

doğu ortodoks kilisesi'ni oluşturan başlıca kiliseler yunanistan, rusya, bulgaristan, ukrayna, gürcistan, romanya, sırbistan, kıbrıs kiliseleridir.

kilisenin başı (eşitlerin birincisi) istanbul'daki fener rum patriği'dir (vikipedi).

rus ortodoks kilisesi, istanbul'daki fener rum patrikhanesi ile olan ilişkilerini kopardı. bundan böyle ortak dini ayin yapılmayacak (lenta.ru).
rusya bu tip kayıpları sahada gürcistan, ukrayna ve suriye'de işgal ile sonlandırmıştı ancak bu sefer elinden pek bir şey gelmiyor herhalde. çok ince bir çizgide yürüyor kilisenin kararı. moskova pek müdahil olamıyor. heyecanla bekliyorum.
ben bu çatışmanın biteceğine inanıyorum. rusya ikili oynuyor. bakınız azerbaycan'a desteğini sunan rusya aynı zamanda ermenistan'a silah yolluyor. ileriki zamanda görülecektir ki. ittifak yeniden kurulmuş olacak. bugün israilin yanında olan yunanistan rusya'ya yanaşacaktır. bu bir nevi eşyanın tabiatı gereğidir. ortodokslar ile katolikler bile barıştılar ise bu iki yapının barışması uzun sürmez.
bu bölünme ile rusya yı her alanda yalnızlaştırma politikası uygulanıyor. ruslar muhafazakardır din konularında onlarda ülkelerine "anavatan" derler.
güç e taparlar aileler putin ile güçlenmiştir tekrardan rusya ve çin bu konuda kendi devlet yapılarını güçlendirdi. ortodoks kiliselerin aslında türkiye bu konularda sahip çıksa fener rum patrikliğine kendine çok farklı alanlar açar bu konularda türkiye nin alanı açılır. türkiye dini konularda çok zayıf bunları osmanlı dan beri pek kullanmamıştır siyasi olarak ya da güç olarak kullansa da pek etkili olmamıştır. ancak yükselme devri paşaları din üzerinden balkanlarda çok etkili olmuştur. türkiye nin bu konularda uzmanları olmalı biz çok yabancı davranıyoruz bu tür konulara halbuki türkiye nin istanbul gibi dinlerin ortak noktası olabilecek maddi ve manevi bir şehri var. istanbul her açıdan turist çekecek o kadar şey var ki biz uğraşmıyoruz.
medyamızda çok az önem verilen fakat gerçekte son derece önemli olan çatışmadır.
bu çatışmalar çeşitli baskılar ve tehditler doğurabilir. son derece dikkatli takip edilmesi gerek
konuyla ilgili olarak rus ortodoks kilisesi, kiliselerdeki ibadetler sırasında fener rum patriği bartholomeos'un adının anılmayacağını da açıkladı.

ayrıca, istanbul fener rum patrikhanesi'ne; türkiye'de moskova patrikhanesi'nin piskoposluklarını kurarak simetrik yanıt verilebileceği iddia edildi.

türkiye'ye giden çok sayıda ortodoks'un ibadet etmek için kilise aradığına dikkat çeken bir rus uzman "kıbrıs'ta çok daha az turist bulunmasına rağmen birçok kilisede ayinler rusça yapılıyor. eğer istanbul ve tatil beldelerinde kiliseler açılırsa, buralara birçok inanan gelir" ifadelerini kullandı.
ortodoks mezhebinin yayıldığı, ekümenlik(evrensellik) iddiasında bulunan fener rum patrikhanesi ile en fazla ortodoks cemaate sahip moskova kilisesi arasındaki rekabetin/çatışmanın önemli bir parçasıdır ukrayna kilisesi'nin durumu.

ruslar komünizmden sonra ortodoksluğu da yayılmacı politikaları için kullanabilirler. bu doğrultuda en kalabalık cemaatlerden olmalarını sağlayan ve ukrayna'ya rusçuluk aşılayan, ukrayna milliyetçiliğini körelten; ukrayna'daki 40 milyonluk ortodoks cemaatini kaybetmek istemezler diye düşünüyorum.

rum patrikhanesi ise geçtiğimiz günlerde 2 rus diplomatın sınır dışı edildiği rus-yunan çatışmasının yanı sıra ekümenlik iddiası çerçevesinde bu bağımsızlığı destekliyor olabilir.

her ne olursa olsun ankara kesinlikle bu olayların dışında değildir ve ruslar bu konuda (daha önce olduğu gibi) ankara'nın arabuluculuğuna başvurabilirler. idlib pazarlıkları da masada varken bu durum elimizi güçlendirebilir.

günümüzde her ne kadar ortodokslar otorite olarak kendi milli kiliselerini görüyor olsalar da istanbul-moskova çatışması kabul gören 2 evrensel kilise olmalarından dolayı devam edeceğe benziyor. ayrıca bu kilise hakimiyetleri rusya'nın slav ırkı ülkeleri ve diğer ortodoks ülkelerde yayılması için eşsiz bir fırsat sunuyor.

bu fırsatın önündeki en büyük engel ise fener rum patrikhanesi olarak karşımıza çıkıyor. rum patrikhanesi'nin yunanistan, abd ve türkiye gibi ülkelerin etkisi altında olduğu iddia ediliyor.


ortodoksluğun yaygın olduğu ülkeler


ortodoks nüfusun olduğu ülkelerde hangi kilise daha etkin? gri renk o ülkenin kendi kilisesini gösteriyor.
fener rum patrikhanesi'nin yaptığı toplantı sonrasında ukrayna ortodoks kilisesi'nin rus ortodoks kilisesi'nden ayrılması kabul edildi.

karardan birkaç gün önce kremlin sözcüsü peskov, olası böyle bir kararın ortodoks dünyasını böleceğini söyleyerek karşı çıkmıştı.
türkiye de laiklik ilkesini çiğneyen bir tutum içerisine girmiştir fener rum patriği bu türkiye nin dış politika da daha da hasar almasına yol açar türkiye nin laik devlet yapısına aykırı bu adımlar.
(bkz:https://tr.sputniknews.com/turkiye/201810171035697806-fener-rum-patrikhanesi-hakkinda-suc-duyurusu-abd-emperyal-politika-alet-oluyor/?utm_source=https://t.co/hne6ytthzo&utm_medium=short_url&utm_content=jnbs&utm_campaign=url_shortening)