şangay beşlisi yada sanghay işbirliği örgütü

şanghay beşlisi'nin kuruluş amacı, terörizme karşı işbirliği idi, fakat örgüt ilerleyen zaman içerisinde askeri, siyasi ,kültürel ve ekonomik alanlarda da işbirliğini geliştirerek bugünkü halini almıştır.

çin halk cumhuriyeti, rusya, kazakistan, kırgızistan ve tacikistan'ın 1996 yılında oluşturdukları bu yapılanma 2001'de özbekistan'ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarttı ve şanghay beşlisi, şanghay işbirliği örgütü adını aldı.

gözlemci ülkeler:afganistan, moğolistan, iran, belarus

diyalog ortağı ülkeler: türkiye, azerbaycan, sri lanka, ermenistan, kamboçya, nepal

(türkiye 2005 yılında şiö'ye üye olmak için resmi olarak başvurdu ancak kabul görmedi.
daha sonra türkiye şiö tarafından 2012 yılında diyalog ortağı olarak kabul edildi. görüldüğü üzere türkiye, ab üyeliği tıkandığı zamanlarda şanghay'lı olmak için harekete geçiyor ancak ne şanghaylı olabiliyor ne de avrupalı kalabiliyor...)

rusya’nın sesi adlı radyoda türkiye’nin şiö ile birlikte kazanımlarını şöyle sıralamıştır:

1- türkiye ,rusya ve çin gibi devletlerin tercih edilen siyasi ortağı olacaktır;
2- şiö ile işbirliği sayesinde türkiye, sovyet sonrası orta asya ve doğu asya topraklarında doğrudan faaliyette bulunabilecektir;
3- türkiye doğu’sunu sağlama alıp, batı ile ilişkilerini başka bir şekilde kurabilecektir.
4- türkiye şanghay işbirliği örgütü’nün asya bölgesinde planladığı geniş çaplı enerji projelerinin gerçekleştirilmesine katılma ve avrupa ekonomisinin duraklama sürecine girmesi durumunda kendi ürünlerini satmak için pazar elde etmiş olacaktır.
siyasi ve duygusal dürtülerle türkiye'nin girmesini desteklediğim yapı.
ancak şöyle bir durum da var. türkiye ticaretinin %60 dan fazlasını avrupa ve abd ile yapıyor. çin'in abd ye yaptığı ihracat abd'nin çine yaptığının 3 katı. böyle bir pazarda zaten kısıtlı ve yetersiz üretim gücüne sahip türkiye'nin bir pazar payı elde etmesi biraz zor gibi.
o yüzden duygusallagi bir kenara koymak lazım...
ab'ne ihracat konusunda çin ile birlikte işbirliğine gidilebilirse ülke ciddi anlamda kalkınabilir. bir kuşak yol projesinde türkiye stratejik öneme sahip. ayrica rusya'dan ve ortadoğu'dan enerji sevkiyatında önemli bir konumda. türkiye abd ile olan sorunlarından ötürü yönünü doğuya dönüp doğru politikalar ve ilişkiler kurduğu takdirde kârlı çıkacaktır. ancak aynı zamanda bu ekonomilere bağlı kalmak zorunda olacaktır. aksi takdirde bölgesinde tamamen yanlız kalacaktır.
ülkemizin bu oluşumda yer alması gerekir. zira güneş doğudan doğar.